Bruksizm; kişinin farkında olmadan dişlerini sıktığı, gıcırdattığı ya da bastırdığı duruma verilen isimdir. Bruksizm gece ve gündüz bruksizmi olarak ikiye ayılır. Genellikle uzun süre farkedilmeyen bu durum uzun vadede diş, çene ve eklem problemlerine yol açar. Bruksizm toplumda yaygın olmasına rağmen geç farkedildiği için toplumda görülme oranı normalin altında belirlenmiştir. Bilimsel araştırmalara göre;
- Toplumun genelinde %8 – %31 oranında bruksimz görülür
- Uyku Bruksizmi (Gece bruksizmi) yetişkin kişilerin yaklaşık %10 – %15inde göülür
- Çocuklarda bruksim oranı daha yüksektir. Araştırmalara göre çocuk bruksizmlerinin %40 oranlara çıktığı görülmektedir.
Bruksizm Nedenleri:
-
Stres,anksiyete, yoğun yaşam temposu:
- Bruksimz genellikle gün boyu yaşanan stres,anksiyete ve yorucu yoğun yaşam temposunun oluşturduğu birikimin vücutta görülen bir çeşit tepkisidir. Vücudumuz bu stresler kaynaklı gece uykuda kasılmalara yol açar ve bu kasılmalar ilk olarak çiğneme kasları ile başlar.
-
Uyku Bozuklukları:
- Uyku bozuklukları, uyku sırasında huzursuzluklara ve buna bağlı kasılmalara yol açabilir. Bu kasılmalar çene çiğneme kaslarını da etkilediğinden bruksizm söz konusu olur.
-
Çene Kapanış Bozuklukları:
- Çene kapanışı olması gerekenden farklı olan kişilerde gün boyu zorlanan çene eklemi ve kaslarda biriken stres özellikle gece uykuda açğıa çıkarak bruksizme yol açabilir.
-
Bazı İlaçlar ve Nörolojik Hastalıklar:
- Bazı ilaçların yan etkileri ya da birkaç nörolojik hastalık kaslarda kasılmalar yapabilir. Bu kasılmalar çene çiğneme kaslarını etkilediğinde bruksizme yol açabilir.
Çocuklarda Farklı Nedenler:- Çocuklarda diş çıkarma döneminde dişeti kaşınması, sindirim sistemi parazitleri gibi durumlar bruksizme yol açabilir.
- Çocuklarda görülen bruksizmin bir nedeni de yetişkinlerde olduğu gibi strestir. Ancak unutulmamalıdır ki çocuklarda yetişkinlere göre çok daha basit görülebilen şeyler stres kaynağı oluşturabilir. Okul, arkadaşlar, oynanan bir oyundaki ufak sorunlar bile bir çocukta büyük streslere yol açabilir.
- Bazı ilaçların yan etkileri ya da birkaç nörolojik hastalık kaslarda kasılmalar yapabilir. Bu kasılmalar çene çiğneme kaslarını etkilediğinde bruksizme yol açabilir.
Bruksimz Belirtileri:
-
Sabah Çene ve Kas Ağrısı, Baş Ağrısı:
- Özellikle sabah görülen baş ağrısı, kulak çevresinde ağrı ve çene kaslarında ağrı bruksizmin ilk belirtilerindendir. Gece boyu çalışan çiğneme kaslarının bir tür yorgunluk belirtisi olarak bu ağrılar ortaya çıkar
-
Çene Ekleminden Ses Gelmesi:
- Bruksizm ilerledikçe çene eklem ve kas yapısına zarar vermeye başlar. Çene eklem sisteminde zarar gören eklem kıkırdağı ağız açma ve kapama sırasında “klik” şeklinde ses çıkarır. Bu ses eklem sorunlarının başladığının en önemli göstergesidir.
-
Dişlerde Aşınma, Çatlak ve Kırıklar:
- Ağız içi istirahat pozisyonunda dişlerin arasında 2 mm kadar boşluk olması istenir ancak bruksizm hastalarında dişler birbirleri ile temas eder. Bu temas arttıkça gıcırdatmaya dönüşür ve birbirine sürten dişler diş minelerinde aşınmalara, çatlaklara ve kırıklara yol açabilir. Aşınma ve kırıkları takiben dişlerde hassasiyet ve renklenmeler oluşur.
-
Uzun Vadeli Diş Minesi İncelmesi:
- Uzun süreli bruksizm sadece çene eklem ve kas yapısına zarar vermez. Birbirleri ile uzun süre sürtme yolu ile temas kuran dişlerde diş minelerinde kırık ve aşınmalar oluşur. Buna bağlı olarak diş boylarında kısalma, diş görünümünde bozukluk, yüz dikey boyutunda düşüş ve buna bağlı olarak yüzde derin kırışıklıklar ve yaşlı görünüm oluşur.
-
Uykuda Diş Gıcırdatma:
- Bu belirti bruksizm hastalarından önce hasta yakınları, partnerleri ya da ebeveynleri tarafından fark edilir. Gece yapılan diş gıcırdatma dışarıdan duyulacak şekilde ses çıkmasına yol açar. Hastanın kendisi uykuda olduğu için bu sesi ilk olarak hasta yakınları duymaktadır.
Bruksizm Tanısı:
Bruksizm tanısı; detaylı diş hekimi muayenesi sayesinde konulabilir. Diş hekimlerimizin yapacağı detaylı muayenede; çene eklem ve kas muayenesi yapılır, çene eklemi ve diş yapıları için röntgen alınır, diş yüzeylerindeki aşınmalar kontrol edilir. Aynı zamanda hasta yakını ile görüşüp gece bruksizmine dair sorular sorulur. Diş hekiminizin yapacağı detaylı muayene dışında gerekli görülen durumlarda gece gözlem testleri (polisomnografi) uygulanarak teşhis konulabilir.
Bruksizm Tedavisi:
Bruksizm tedavisi; iki farklı yönde ele alınır. Birincisi bruksizmin yarattığı ya da yaratacağı sorunların tedavi edilmesidir. İkincisi ise bruksizmin önlenmesi üzerinedir. Bruksizmin neden ve sonuçları farklı şekilde ele alınmalıdır.
Sonuç Odaklı Tedaviler;
- Gece plağı ve sptlin uygulamaları bruksizm tedavisinde ilk ele alınan tedavi tipidir. Bu uygulama hem dişlerin birbirinden korur hem de çiğneme kasları için rahatlatıcıdır.
- Bruksizm hastalığına güçlü çiğneme kasları eşlik ettiğinde kas gevşetici destekler ve Botoks uygulaması desteği önemli katkı sağlar.
- Uykuda diş sıkayı önleyici yaşam tarzı önerileri verilebilir. Yatmadan önce sakin alışkanlıklar yapmak, yoga gibi meditasyonlar, rahatlatıcı kitap veya müzikler önerilebilir.
- Son olarak psikolojik destek mutlaka önerilir.
Sebep Odaklı Tedaviler;
- Bruksizmin sonuçlarına dair tedaviler uygulandıktan sonra her hastalıkta olduğu gibi hastalığın nedenine dair önlemler alınmalıdır. Nedeni tedavi edilmeden hiçbir hastalık tedavi edilmiş sayılmaz.
- Günlük stres yönetimine dair nefes egzersizleri, meditasyonlar ve profesyonel psikiyatri destekleri mutlaka önerilir.
- Kafein , alkol ve tütün tüketiminin azaltılması hatta tamamen sıfırlanması istenir. Bu tarz alışkanlıklar vücudun ekstra yorulmasına ve stres birikimine yol açar
- Uykuya geçmeden önce kas gevşetici egzersizler gece kasılmalarını önlem için önerilir.
- Sert yiyeceklerin aşırı tüketilmesi , sakız gibi uzun süre çiğneme hareketi yaptıran alışkanlıklardan uzak durulması gerekir. Bu alışkanlıklar kasların sürekli çalışmasına ve güçlenmesine yol açar.
Bruksizm, altında birden fazla neden olan ve bir çok soruna yol açabilen bir hastalıktır. Bu nedenle kişiye özel tedavi planı siz bruksizm hastalarımızda önemlidir. Bruksizm hastalarımızda gerektiğinde diş hekimi – çene cerrahi uzman hekimi – fizyoterapi uzman hekimi – psikiyatri uzman hekimi şeklinde koordineli bir çalışma yönetiyoruz. Hastalarımızın doğru teşhis ve tedavi planı ile en iyi tedaviyi alabilmeleri için uzman hekimlerimizin koordineli çalışması, son teknoloji muayene ve tedavi ekipmanları ile titiz bir çalışma sürdürüyoruz.
Bruksizm hastalığı bir çok hastalık gibi erken teşhisi önemli, büyük sorunlara yol açmadan tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Rutin diş hekimi kontrollerinizi aksatmamanız erken teşhis ve tedavi açısından çok önemlidir.