Ağız ve diş sağlığının en büyük gereksinimi, günlük diş fırçalama rutininin oluşmasıdır. Maalesef diş fırçalama rutini çoğu kişi tarafından ihmal edilmektedir. Günde 2 kez, 2 dakika süreyle diş fırçalanması gerekir. “2 dakika diş fırçaladığını” söyleyen kişiler arasında yapılan bir çalışmada ortalama sürenin 50 saniye olduğu ortaya çıkmıştır.
Günlük diş fırçalama rutini ihmal edildiği gibi, maalesef diş fırçası bakımı ve temizliği de ihmal edilmektedir. Diş fırçalarının kullanılmadığı zamanlar nemli ortamda bekletilmesi, kapalı dolaplarda saklanması, tuvalet sifonundan yükselen aerosollere maruz kalması gibi hatalar yapılmaktadır.
Bu makalede doğru diş fırçalama ve diş fırçası bakımı üzerine bilgiler vereceğiz.
Diş Fırçanız Sandığınız Kadar Temiz mi? Bakteri Birikimini Gösteren Sessiz İşaretler
Diş fırçasının görevi dişleri temizlemek olsa da, bakteri tutmaya da yatkın bir yapısı vardır. Nemli yapısı ve kıl aralarında bakterilerin birikebileceği alanlar barındırması, diş fırçalarının zamanla değiştirilmesini gerektirir. Diş fırçaları, değişim zamanının geldiğini belli eden bazı işaretler barındırır. Diş fırçasının kıllarında renk değişimi, şeklinin bozulması, küf benzeri siyah noktalar, kötü koku gelmesi gibi durumlar sessiz işaretler kabul edilir. Diş fırçaları için yapılan en büyük hatalardan biri, banyo ve tuvaletlerde klozetlere yakın bulundurulmasıdır. Sifon çekildiği sırada ortaya çıkan damlacıklar (aerosol) bakteriler içerir ve bu damlacıklar diş fırçasının üzerine yapışır. Diş fırçalarının kullanılmadığı zamanlarda birbirine yakın bulundurulması, birbirlerine temas etmesi istenmez. Fırçalar aynı evde yaşayan aile bireylerine ait olsa da çapraz bulaş olması istenmez.
Şarjlı Diş Fırçası Temizliği Nasıl Yapılmalı? Başlık, Gövde ve Şarj Ünitesi Ayrı Ayrı mı Temizlenir?
Şarjlı diş fırçaları, manuel fırçalara göre ağız bakımında çok daha üstün temizlik etkisine sahiptir. Bununla birlikte şarjlı diş fırçalarının bakımında da bazı farklılıklar gerekir. Şarjlı diş fırçası başlıkları her kullanımdan sonra çıkarılıp bol su ile durulanmalıdır. Haftada bir, antiseptik gargara içinde 5–10 dakika kadar bekletilmesi de önerilir. Tüm önlemlere rağmen, boşluklu yapısı nedeniyle bakteri birikimi olacağından 3 ayda bir değiştirilmesi gerekir. Şarjlı diş fırçaları su geçirmez oldukları için fırçalama sonrası su ile yıkanıp kurutularak saklanabilir. Diş fırçası üzerindeki macun kalıntıları mutlaka temizlenmelidir. Gövde ıslak biçimde kalmamalı, özellikle bu şekilde şarja takılmamalıdır. Şarj ünitesi, fırça gövdesinden akan sular nedeniyle ıslanabilir ve nemli ortam nedeniyle bakteri biriktirebilir. Şarj ünitesinin ıslanmamasına, birikimlerin nemli bez ile temizlenmesine dikkat edilmelidir. Şarj ünitesi temizlenirken elektrik bağlantısı mutlaka kesilmelidir.
Diş Fırçası Neden Koku Yapar? Yanlış Saklama ve Temizlik Alışkanlıklarının Sonuçları
Diş fırçasının koku yapmasının temel nedeni, fırça yüzeyinde bakteri birikimi olmasıdır. Bakteri birikimine neden olan durumlar ise:
• Sürekli kapalı kap içinde saklama
• Islak bırakma
• Aile bireylerinin fırçalarının temas etmesi
• Havalandırmasız banyo ortamı
• Küf oluşumuna ortam sağlanması şeklinde sıralanabilir. Diş fırçalarında koku oluşumunu önlemek için bu saklama koşullarına dikkat edilmelidir.
Karbonat, Sirke, Sıcak Su… Diş Fırçası Temizliğinde Hangisi Gerçekten Güvenli?
Karbonat Kullanımı
• Karbonat kullanımı yüzey temizliğinde iyidir, ancak tam bir sterilizasyon sağlamaz. Aynı zamanda fırça yüzeyinde çizilmelere yol açabilir.
Sirke
• Asidik yapısı diş fırçası kıllarına zarar verebilir, yapısını bozabilir. Uzun süreli kullanımı önerilmez.
Sıcak Su
• Kaynar su kullanımı hem fırçaya hem de fırça kıllarına zarar verir. Temizlik sırasında ılık su kullanımı yeterlidir.
En Güvenli Yöntem
Her kullanım sonrasında bol su ile yıkanması ve ara sıra antiseptik gargara içinde bekletilmesidir.
Diş Fırçası Ne Sıklıkla Temizlenmeli ve Ne Zaman Değiştirilmeli?
Diş fırçası her kullanım sonrasında bol su ile yıkanmalı, kuru bir ortamda saklanmalıdır. Haftada bir ya da iki kez antiseptik gargara içinde bekletilmelidir. Tüm temizlik önlemlerine rağmen 3 ayda bir diş fırçası değiştirilmelidir. Grip, nezle, gastroenterit gibi bulaşıcı hastalıklardan sonra hemen değiştirilmelidir. Diş fırçası kılları açıldığında ya da deforme olduğunda değiştirilmelidir.
Diş Fırçası Üzerindeki Bakteriler Ağız Sağlığını Nasıl Etkiler? Çürük ve Diş Eti İlişkisi
Diş fırçalamanın temel amacı ağız içi temizliği ve ağız içerisindeki bakterilerin ağızdan uzaklaştırılmasıdır. Diş fırçası üzerinde çoğalan bakteriler yeniden ağız içine bulaşır ve temizlik işlemi etkisiz kalır. Diş yüzeylerinde biriken bakteri plağının oluşumu kolaylaşır. Biriken bakteri plağı ise diş eti iltihabı ve çürüklere yol açar. Diş fırçası yüzeyinde biriken bakteri tipine göre bağışıklığın düşmesine, nezle ve gastroenterit gibi hastalıkların görülmesine yol açabilir.
Diş Fırçası Temizliğinde En Sık Yapılan 5 Hata: İyi Niyetle Yapılan Yanlışlar
-
Kaynar suya batırmak ilk yapılan hatadır; kaynar su diş fırçasının yapısını bozar.
-
Bakteri bulaşmasın isteğiyle sürekli kapalı bir kapta saklamak küf oluşumuna yol açar.
-
Aile bireylerinin fırçalarının birbirleri ile temas etmesi çapraz bulaşa neden olur.
-
Diş fırçasını gereğinden uzun süre kullanmak, temizlik önlemlerinin yetersiz kalmasına yol açar.
-
Diş macunu, diş fırçasının temizliğinde tek başına yeterli olmaz; ek temizlik önlemleri mutlaka gerekir.
Diş fırçalama ağız bakımının bir numaralı etkeni olduğu sürece, diş fırçası bakımı da ağız sağlığı açısından önemini korumaya devam edecektir. Diş fırçasının doğru temizlenmesi, doğru koşullarda saklanması ve zamanında değiştirilmesi ağız sağlığı için kritik öneme sahiptir.
Bursa Nilüfer’de bulunan kliniğimizde, diş fırçalama, diş fırçası çeşitleri ve diş fırçası bakımı hakkında merak ettiklerinizi öğrenebilirsiniz.