Dişlerin canlılığını sağlayan ve pulpa dokusu içerisinde bulunan yapılara diş siniri adı verilir. Pulpa dediğimiz bu yapı, dişin hem korunmasını hem de beslenmesini sağlar. Günümüzde diş siniri ağrısı, 20’lik diş çekimi sonrası sinir zedelenmesi ve kanal tedavisi süreçleri, hastaların en merak ettiği konular arasında yer almaktadır. Bu makalede bu konularla ilgili merak edilenlere açıklık getireceğiz.
Diş Siniri Nedir ve Görevleri Nelerdir?
Diş siniri, dişin ortasında bulunan pulpa adı verilen boşluktaki canlı dokudur. Bu doku içerisinde kan damarları, sinir lifleri ve bağ dokusu bulunur. Dişin beslenmesi ve enfeksiyonlara karşı korunması diş siniri sayesinde gerçekleşir. Soğuk, sıcak ve çiğneme basıncı da pulpa tarafından algılanmaktadır. Bu nedenle sinirin enfekte olması veya hasar görmesi, oldukça rahatsız edici diş ağrılarına yol açabilir.
Diş Sinir Ağrısı Neden Oluşur?
Derin çürükler, travma, dolgu altından gelişen tekrarlayan çürükler, diş sıkma, yer bulamayan ve tam süremeyen 20’lik dişler ile sinirin enfekte olması durumunda; sıcak-soğuk hassasiyeti, zonklama ve gece uyutmayan ağrı gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu şikâyetler çoğu zaman kanal tedavisi gerektirir.
Diş Siniri Nasıl Alınır? Kanal Tedavisi Süreci
Tedaviye, lokal anestezi ile diş uyuşturularak başlanır. Dişi çevredeki yanak, dudak ve dil dokularından uzaklaştırmak ve tükürükten izole etmek için lastik örtü (rubber dam) uygulanır. Kanal tedavisi işlemi, mikroskop ya da dental louplar kullanılarak büyütme altında yapılmalıdır.
Çürük temizlenir, eski dolgular uzaklaştırılır ve dişin sinirine ulaşılır. Diş kökü içerisindeki sinirler ve diğer dokular temizlenir; kök kanalları kök ucuna kadar şekillendirilir. Şekillendirme sırasında kök kanallarını dezenfekte etmek için uygun solüsyonlarla yıkama yapılır. Dişin durumuna göre tedavi tek seansta veya birden fazla seansta tamamlanabilir. Tedavinin birden fazla seansta yapılmasına karar verilirse, seanslar arasında kök içine kök ucunu iyileştirmeye yardımcı ilaçlarla pansuman uygulanır.
Kanal tedavisinin son aşamasında ise özel kanal dolgu maddeleriyle kök kanal dolgusu yapılır. Kök kanal dolgusu tamamlandıktan sonra üzerine dolgu veya indirekt (onley ya da endokron) restorasyonlar uygulanır.
20’lik Diş Çekimi Sonrası Sinir Zedelenmesi
Özellikle alt çenedeki 20’lik dişler, çene içerisindeki önemli sinirlere yakın konumlanmış olabilir. Bu nedenle bu şekilde yerleşmiş 20’lik dişlerin çekimi sırasında sinir hasarı riskine dikkat edilmelidir.
Sinire Yakın 20’lik Diş Çekimi Riskleri
Dil siniri etkilenebilir. Alt çenede mandibular kanal içerisinden geçen n. alveolaris inferior sinirine baskı oluşabilir. Diş köklerinin sinirin geçtiği kanal ile temas hâlinde olması gibi durumlar, çekim sonrası oluşabilecek his kaybı riskini artırabilir.
Diş Siniri Zedelenmesinin Belirtileri
-
Alt dudakta uyuşukluk
-
Dilin bir kısmında his kaybı
-
Çekim bölgesinde geçmeyen ağrı
-
İlgili bölgede karıncalanma
-
Sıcak-soğuk algısında değişiklik
Bu belirtiler genellikle geçicidir ve birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir.
Sinir Zedelenmesi Neden Olur?
Çekim sırasında oluşan baskı veya travma, diş kökünün ilgili sinire yakınlığı ve kemik içindeki anatomik farklılıklar sinir zedelenmesine neden olabilir.
Sinir Zedelenmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Çoğu vakada sinir zedelenmesi kendiliğinden iyileşir. Tedavi yaklaşımları şu şekilde sıralanabilir:
-
B vitamini destekleri
-
Ödemi kontrol altına almak için kortikosteroidler
-
Ağrı kontrolü için analjezikler
-
Düzenli nörolojik değerlendirme
-
Uzun süreli his kayıplarında ileri görüntüleme yöntemleri
-
Nadiren cerrahi sinir onarımı
Hafif hasarlar kısa sürede toparlarken, daha belirgin durumlarda iyileşme süreci aylarca devam edebilir.
Sinire Yakın 20’lik Dişlerde Çekim Kararı Nasıl Verilir?
Diş hekimi, üç boyutlu görüntüleme tekniği olan tomografi ile diş köklerinin sinirle olan ilişkisini detaylı şekilde analiz eder. Bu sayede risk düzeyi belirlenir. Riskli durumlarda, operasyonun çene cerrahı tarafından yapılması planlanır.
Diş Siniri Korunabilir Mi?
Her sinir iltihabı her zaman kanal tedavisi gerektirmez. Bazı erken vakalarda sinir dokusu korunabilir. Derin çürüklerde direkt veya indirekt kuafaj tedavilerinde, travma sonrası erken müdahalelerde ve geri dönüşümlü pulpitis vakalarında sinire zarar vermeden tedavi uygulanabilir.
Diş Siniri Zedelenmesini Önlemek İçin Öneriler
-
Düzenli diş hekimi kontrolleri
-
20’lik dişlerin erken yaşlarda değerlendirilmesi
-
Sinire yakın dişlerde işlemlerin uzman hekimler tarafından yapılması
-
Yüz travmalarından korunma
Bu önlemler, hem diş ağrısını hem de çekim sonrası gelişebilecek komplikasyonları önemli ölçüde azaltır.
Sonuç
Diş sinirinin enfekte olması ya da 20’lik diş çekimi sırasında zedelenmesi, hastalar için zorlayıcı durumlar oluşturabilir. Doğru teşhis, uygun tedavi planı ve uzman yaklaşımı ile bu süreçler sorunsuz şekilde yönetilebilir. Sinire yakın 20’lik dişlerde çekim kararının tomografi ile doğru analiz edilmesi ve işlemin uzman hekim tarafından gerçekleştirilmesi, olası sorunların önüne geçilmesinde büyük önem taşır.