Aynaya baktığınızda veya gülümsediğinizde sadece bir dişinizin diğerlerinden daha gri, sarı veya kahverengi bir ton aldığını fark ettiğinizde, akla hemen dişin canlılığını kaybedip kaybetmediği sorusu gelebilir.
Tek dişin kararması, bazı durumlarda dişin merkezindeki canlı dokunun hasar görmesi veya canlılığını kaybetmesiyle ilişkili olabilir. Ancak yalnızca dişin rengine bakarak dişin canlılığını kaybettiğini kesin olarak söylemek mümkün değildir. Bunun anlaşılabilmesi için diş hekimi muayenesi, canlılık testleri ve gerektiğinde radyografik değerlendirme yapılması gerekir.
Dişin canlılığını kaybettiği durumlarda dişin iç yapısında meydana gelen değişiklikler zaman içerisinde gri, sarı veya kahverengiye yakın bir renk değişikliğine neden olabilir. Bununla birlikte tek dişteki renk değişikliği, dişin mutlaka çekilmesi gerektiği anlamına gelmez. Sorunun kaynağı belirlendikten sonra kanal tedavisi ve uygun vakalarda içten beyazlatma gibi farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Neden Sadece Bir Diş Renk Değiştirir?
Çay, kahve, sigara ve bazı dış etkenlere bağlı renklenmeler genellikle birden fazla dişi etkiler. Buna karşılık yalnızca tek bir dişin diğerlerinden farklı renkte görünmesi, o dişe özgü bir nedenin araştırılmasını gerektirir.
Bunun önemli nedenlerinden biri geçmişte yaşanan diş travmasıdır. Düşme, çarpma veya spor sırasında alınan bir darbe, dişin içerisindeki pulpa dokusunu etkileyebilir.
Bazı durumlarda hasta bu travmayı yıllar önce yaşamış ve unutmuş olabilir. Diş başlangıçta herhangi bir belirti vermese bile zaman içerisinde pulpa dokusunda değişiklikler meydana gelebilir ve dişin rengi diğer dişlerden farklılaşabilir.
Ancak her tek diş renk değişikliği pulpa nekrozu anlamına gelmez. Bu nedenle renk değişikliğinin nedeni klinik değerlendirmeyle belirlenmelidir.
Bilimsel Açıdan Kararma Süreci
Dişin merkezinde pulpa adı verilen, kan damarları ve sinirleri içeren canlı bir doku bulunur.
Derin çürükler veya dişe gelen travmalar bu dokunun zarar görmesine neden olabilir. Pulpa dokusu canlılığını kaybettiğinde dişin iç kısmında meydana gelen parçalanma ürünleri dentin dokusuna ilerleyerek diş renginde değişikliğe yol açabilir.
Bu değişiklik dışarıdan bakıldığında dişin gri, sarı veya kahverengimsi görünmesine neden olabilir.
Bunun yanında daha önce kanal tedavisi uygulanmış bazı dişlerde de zaman içerisinde renk değişikliği görülebilir. Diş içerisinde kalan bazı materyaller, kan ürünleri veya organik doku kalıntıları renklenmeye katkıda bulunabilir.
Bu nedenle kararan bir dişte öncelikle renk değişikliğinin nedeninin belirlenmesi gerekir.
Kararan Diş Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, dişin canlı olup olmadığına ve renk değişikliğinin nedenine göre planlanır.
Dişin pulpa dokusu canlılığını kaybetmiş ve kanal tedavisi gerekiyorsa öncelikle diş içerisindeki enfekte veya nekrotik dokular temizlenerek kanal tedavisi uygulanabilir.
Kanal tedavisi dişin sağlık açısından tedavi edilmesini sağlar ancak oluşmuş renk değişikliği her zaman yalnızca kanal tedavisiyle ortadan kalkmaz.
Uygun vakalarda kanal tedavisi tamamlandıktan sonra içten beyazlatma (internal bleaching) uygulanabilir. Bu yöntemde beyazlatıcı materyal, kanal tedavisi görmüş dişin iç kısmına kontrollü şekilde yerleştirilir ve renk değişimi takip edilir.
İstenilen renk uyumunun elde edilmesi için işlem birden fazla seansta uygulanabilir. Daha sonra dişin restorasyonu tamamlanır.
Ancak her kararan dişe aynı tedavi uygulanmaz. Dişin mevcut restorasyonları, kalan sağlam diş dokusu, kök ve çevre dokuların durumu ile renk değişikliğinin nedeni birlikte değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Tek dişin kararması kesinlikle dişin çekileceği anlamına mı gelir?
Hayır. Tek bir dişin kararması tek başına çekim nedeni değildir. Öncelikle renk değişikliğinin nedeni ve dişin canlılığı değerlendirilir. Dişin korunmasının mümkün olduğu durumlarda kanal tedavisi, restoratif uygulamalar veya içten beyazlatma gibi tedaviler değerlendirilebilir.
Kararan dişe dışarıdan normal beyazlatma yapılabilir mi?
Tedavi renk değişikliğinin kaynağına göre değişir. Dişin iç yapısından kaynaklanan ve özellikle kanal tedavisi görmüş bir dişte oluşan renklenmelerde klasik dıştan beyazlatma tek başına yeterli olmayabilir. Uygun vakalarda içten beyazlatma tercih edilebilir.
Ölen bir diş ağrı yapar mı?
Pulpa dokusu canlılığını tamamen kaybettiğinde sıcak ve soğuğa verilen yanıt azalabilir veya kaybolabilir. Ancak dişin kök ucunda enfeksiyon veya çevre dokularda iltihap gelişmişse çiğnerken, dişe bastırıldığında veya kendiliğinden ağrı oluşabilir.
Bu nedenle ağrı olmaması, dişte herhangi bir problem bulunmadığını göstermez.
Geçmişte yapılan tedaviler kararmaya neden olur mu?
Evet. Daha önce kanal tedavisi uygulanmış bazı dişlerde zaman içerisinde renk değişikliği görülebilir. Diş içerisindeki materyaller, kan ürünleri veya kalan organik dokular bu renklenmeye katkıda bulunabilir.
Tek bir dişinizin renginin diğer dişlerden belirgin şekilde farklılaştığını fark ettiyseniz, yalnızca estetik açıdan değerlendirmek yerine nedeninin araştırılması önemlidir. Yapılacak muayene, canlılık testleri ve gerektiğinde radyografik inceleme sonucunda dişin canlılığı ve renk değişikliğinin kaynağı belirlenerek uygun tedavi planlanabilir.