Aft ve ağız yaraları toplumda oldukça sık görülen durumlardır. Çoğu zaman geçici ve iyi huylu olan bu yaralar kısa süre içerisinde kendiliğinden iyileşebilir. Ancak uzun süre geçmeyen veya sürekli tekrarlayan ağız yaralarının sıradan bir aft olarak değerlendirilmemesi gerekir.
Peki aft neden oluşur, kaç günde geçer, nasıl rahatlatılır ve hangi durumlarda ciddiye alınmalıdır? Bu yazımızda ağız yaralarıyla ilgili merak edilen soruları ele alacağız.
Aft Nedir? Ağız Yaralarından Farkı Nedir?
Aft, ağız mukozasında oluşan yüzeysel ülserler olarak değerlendirilir. Genellikle yanak ve dudak içlerinde, kimi zaman da dil veya diş eti çevresi gibi bölgelerde görülür.
Ancak ağız içerisindeki her yara aft değildir. Travmatik yaralar, enfeksiyonlar veya farklı tipte ülserler de ağız içerisinde benzer görüntülere neden olabilir. Bu nedenle özellikle uzun süre iyileşmeyen ağız yaralarının doğru şekilde değerlendirilmesi önemlidir.
Aft Neden Çıkar? En Yaygın Nedenler Nelerdir?
Aft oluşumunun tek bir nedeni bulunmayabilir. Bazı kişilerde birden fazla faktör birlikte etkili olabilir.
Travma ve Tahriş
Yanak veya dudak dokularının sık sık ısırılması, sert ve keskin gıdaların oluşturduğu küçük travmalar, sert diş fırçalama, keskin veya kırık dişlerin oluşturduğu tahrişler ya da ortodontik apareylerin ağız dokularına sürekli temas etmesi ağız içerisinde yaralara neden olabilir.
Stres ve Hormonal Değişiklikler
Yoğun stres, yorgunluk, uyku düzensizliği ve hormonal değişiklikler vücudun bağışıklık sistemini etkileyebilir. Bu dönemlerde bazı kişilerde ağız içerisinde aft oluşumu daha sık görülebilir.
Beslenme ve Vitamin-Mineral Eksiklikleri
Özellikle;
- Demir,
- B12 vitamini,
- Folat
gibi vitamin ve mineral eksiklikleri tekrarlayan aftlarla ilişkili olabilir.
Sistemik Hastalıklar
Bağışıklık sistemini etkileyen bazı sistemik hastalıklar veya vücudu zorlayan hastalık dönemleri de ağız içerisinde aftların daha sık ortaya çıkmasına neden olabilir.
Ağız Yaraları Kaç Günde İyileşir?
Basit ağız yaraları genellikle 1–2 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir.
Ağız yaralarının iyileşmesi ve tekrar etmemesi için yaraya neden olan faktörün belirlenmesi ve mümkünse ortadan kaldırılması önemlidir.
İyileşme süreci bazı kişiler için ağrılı ve rahatsız edici olabilir. Bu süreçte diş hekiminin uygun gördüğü rahatlatıcı tedavilerden yararlanılabilir.
Özellikle 3 haftayı geçen ve hâlâ iyileşmeyen ağız yaralarının değerlendirilmesi ve takip edilmesi gerekir.
Sürekli Aft Çıkması Normal midir?
Ara sıra aft oluşması toplumda sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak çok sık tekrarlayan veya uzun süre geçmeyen aftların nedeninin araştırılması gerekebilir.
Tekrarlayan aftlarla ilişkili olabilecek faktörler arasında:
- Beslenme eksiklikleri,
- Stres,
- Ağız içi travmalar,
- Kullanılan bazı ilaçlar,
- Bazı sistemik hastalıklar
yer alabilir.
Bu nedenle hastaların aftların ne sıklıkta çıktığını, ne kadar sürede iyileştiğini ve sürekli aynı bölgede oluşup oluşmadığını takip etmeleri önemlidir.
Aft Bulaşıcı mıdır?
Tipik aftlar bulaşıcı değildir. Öpüşme veya ortak eşya kullanımı gibi durumlarla kişiden kişiye geçmez.
Ancak ağız içerisinde görülen her yara aft değildir. Örneğin herpes kaynaklı uçuklar bulaşıcı olabilir. Bu nedenle özellikle görünümü veya seyri tipik afttan farklı olan yaraların değerlendirilmesi gerekir.
Ağız Yaraları Nasıl Tedavi Edilir?
Ağız yaralarının tedavisinde öncelikle yaraya neden olan faktörün doğru şekilde belirlenmesi gerekir. Eğer yara sürekli bir travmaya bağlı oluşuyorsa bu travmanın ortadan kaldırılması önemlidir.
Keskin diş veya dolgu gibi tahrişe neden olan faktörlerin düzeltilmesi, ağız içini tahriş edebilecek yiyeceklerden uzak durulması ve ağız hijyeninin korunması iyileşme sürecine yardımcı olabilir.
Ağrı ve inflamasyonu azaltmaya yönelik lokal tedaviler de hastanın rahatlamasını sağlayabilir.
Aftlar çoğunlukla kendiliğinden iyileşir. Ancak iyileşme süreci ağrılı ve rahatsız edici olabileceğinden gerekli durumlarda destekleyici tedaviler uygulanabilir.
Geçmeyen Aft Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?
Ağız içerisindeki aftların büyük bölümü belirli bir süre sonunda kendiliğinden iyileşir. Ancak bazı belirtilerin bulunması durumunda ağız yaralarının daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir:
- 3 haftadan uzun süren ve kendiliğinden iyileşmeyen ağız yarası
- Nedeni açıklanamayan ülserler
- Sürekli büyüyen veya sertleşen ağız içi yara
- Kolay veya kendiliğinden kanama
- Ağız içerisinde kalıcı kırmızı veya beyaz alanların oluşması
- Ağızda veya boyunda şişlik/kitle görülmesi
- Yutma veya konuşma güçlüğü
- Dudak veya yanak bölgesinde uyuşma
- Nedensiz diş sallanması veya diş kaybı
- Açıklanamayan ve hızlı kilo kaybı
Bu belirtilerden biri veya birkaçı söz konusu olduğunda durum ciddiye alınmalı ve zaman kaybetmeden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.
Ne Zaman Biyopsi Gerekir?
Her aft için biyopsi yapılması gerekmez. Ancak klinik muayene sonucunda tanısı netleştirilemeyen veya şüpheli bulunan ağız içi lezyonlarda biyopsi tercih edilebilir.
Özellikle uzun süre geçmeyen ve nedeni belirlenemeyen ağız içi yaralarda biyopsi önemli bir tanı yöntemi olabilir.
Biyopsi, ağız içerisindeki şüpheli dokudan bir örnek alınması veya gerekli durumlarda ilgili dokunun tamamının çıkarılarak patolojik olarak incelenmesi işlemidir.
Diş Hekimine Ne Zaman Başvurulmalıdır?
“Ağzımda yara çıktı, beklemeli miyim?” sorusunun cevabı yaranın özelliklerine göre değişebilir.
Küçük ve tipik bir aft: İyileşme süreci takip edilebilir.
Sık tekrarlayan aft: Altta yatan nedenlerin araştırılması gerekebilir.
2 haftayı aşan ve düzelmeyen yara: Diş hekimi değerlendirmesi düşünülebilir.
3 haftayı geçen, şüpheli görünümlü veya başka bulguların eşlik ettiği yara: Gecikmeden değerlendirilmelidir.
Diş hekimleri ağız mukozasında meydana gelen normal dışı değişikliklerin değerlendirilmesinde ve gerekli durumlarda hastanın ilgili uzmanlık alanına yönlendirilmesinde önemli bir role sahiptir.
Geçmeyen Ağız Yarasını İhmal Etmeyin
Aftların çoğu ciddi değildir. Ancak geçmeyen her ağız yarası aft olarak kabul edilmemelidir.
Özellikle uzun süredir iyileşmeyen, sürekli tekrarlayan, büyüyen veya görünümü değişen ağız içi yaralarının profesyonel olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Jimer Diş Klinikleri olarak ağız ve diş sağlığıyla ilgili problemlerin değerlendirilmesinde uzman ve deneyimli hekim kadromuzla hizmet vermekteyiz.
Sıkça Sorulan Sorular
Aft neden çıkar?
Aft oluşumunda ağız içi travmalar, stres, yorgunluk, bazı vitamin ve mineral eksiklikleri, kullanılan bazı ilaçlar ve sistemik hastalıklar gibi birçok faktör etkili olabilir.
Aft kaç günde geçer?
Basit aftlar genellikle 1–2 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir. Daha uzun süren yaraların takip edilmesi önemlidir.
Sürekli aft çıkması normal midir?
Ara sıra aft oluşabilir. Ancak çok sık tekrarlayan aftlarda altta yatan nedenlerin araştırılması gerekebilir.
Aft bulaşıcı mıdır?
Tipik aftlar bulaşıcı değildir. Ancak ağız içerisindeki her yara aft olmadığı için özellikle uçuk gibi enfeksiyon kaynaklı lezyonlarla karıştırılmamalıdır.
Geçmeyen aft ne zaman tehlikelidir?
Özellikle 3 haftadan uzun süren, büyüyen, sertleşen, kanayan veya görünümünde belirgin değişiklik bulunan ağız yaralarının değerlendirilmesi gerekir.
Ağız yarası kanser belirtisi olabilir mi?
Ağız yaralarının büyük çoğunluğu kanser anlamına gelmez. Ancak uzun süre iyileşmeyen veya şüpheli özellikler gösteren ağız içi yaraları bazı ciddi hastalıkların belirtisi olabileceği için profesyonel değerlendirme gerektirir.
Ağız yarasında biyopsi ne zaman yapılır?
Her ağız yarasında biyopsi gerekmez. Klinik olarak tanısı netleştirilemeyen, uzun süre iyileşmeyen veya şüpheli özellik gösteren lezyonlarda hekim biyopsi yapılmasını gerekli görebilir.
Aft için hangi doktora gidilir?
Ağız içerisinde geçmeyen veya tekrarlayan yaralar için diş hekimine başvurulabilir. Muayene sonucunda gerekli görülürse ilgili uzmanlık alanına yönlendirme yapılabilir.