Labial terimi, Latince dudak anlamına gelen labium kelimesinden gelir. Diş hekimliğinde dişlerin yön ve yüzeylerini evrensel olarak tanımlayabilmek, dünyanın her yerinde tüm hekimlerin aynı dili konuşmasını sağlayabilmek için Latince kelimeler kullanılır. Bu yön ve yüzey tanımlarının önemi; Türkiye’nin ya da dünyanın neresine giderseniz gidin doğru yön ve yüzeyden bahsediliyor olmasıdır. Bu terimleri röntgen ve muayene sırasında siz hastalarımız da duyabilirsiniz.
Labial Yüz Nedir? Dişlerin Ön Yüzeyinin Anatomik ve Klinik Önemi
Labial yüz, dişlerin dudak kısmına bakan yüzeyi için kullanılır. Ancak bu terim tüm dişlerde kullanılmaz. Ön dişler (köpek dişleri de dâhil) dudak ile ilişkili olduğundan labial yüzeye, küçük ve büyük azılar ise yanak ile ilişkili olduğundan bukkal yüzeye sahiptir. Ön bölge dişlerin labial yüzeyi ile diğer yüzeyleri arasında anatomik farklar bulunur. Bu farklar diş hekimleri tarafından bilinmeli ve tedavi süresinde buna göre hareket edilmelidir.
Klinik Önemi
Estetik dolgu uygulamaları, kompozit restorasyonlar, porselen lamina (yaprak porselen) uygulamalarında labial yüzeyin anatomik yapısını bilmek, estetik tedavilerin başarısını etkiler. Travma sonrası kırıklar en çok labial yüzeyde görülür. Travma sonrası estetik restorasyonlar daha çok labial yüzeyde yapılır.
Labial ve Lingual Yüz Arasındaki Fark Nedir? Diş Anatomisinde Temel Ayrım
Tanımlar
-
Labial yüz: Dişlerin dudak kısmına bakan yüzeyidir. Dişlerin en çok görünen ve temizlenen yüzeyidir. Fırçalama sırasında en çok bu yüzey görüldüğünden genellikle en iyi bu yüzey temizlenir.
-
Bukkal yüz: Azı dişlerinin yanak kısmına bakan yüzeyidir. Labial yüzeyden sonra en çok temizlenen yüzeydir.
-
Lingual yüz: Dişlerin dil tarafına bakan yüzeyidir; ancak bu terim sadece alt çene için kullanılır. Alt çenede özellikle bu yüzeyde diş taşı birikimi fazla olur.
-
Palatinal yüz: Dişlerin sert damak tarafına bakan yüzeyidir ve bu terim sadece üst çene dişleri için kullanılır. Üst çene dişlerinin en çok lekelenen alanıdır. Girintili yapısı ve temizlikte yeterli önemin verilmemesi başlıca nedenidir.
-
Mesial yüz: Dişlerin orta hatta yakın olan yüzeyine verilen isimdir.
-
Distal yüz: Dişlerin orta hattan uzak olan yüzeyine verilen isimdir. Mesial ve distal yüzeyler aynı zamanda dişlerin arasında kalan yüzeylerdir. Bu alanlar diş ipi ve arayüz fırçası gibi ayrıca temizlik gerektiren yüzeylerdir. İyi temizlenemedikleri için çürüklerin en çok görüldüğü alanlardır.
-
Oklüzal / İnsizal yüz: Azı dişlerinin çiğneyici yüzeyine oklüzal, kesici dişlerin kesici kenarlarına ise insizal yüz ismi verilir.
Labial Frenulum Nedir? Dudak Bağının Diş ve Diş Eti Sağlığına Etkisi
Labial frenulum, alt ve üst dudakta dudağın dışa doğru normalden fazla hareketini engelleyen bağ dokusudur. Bu doku, alt ve üst çenede dudakları tam orta hattan yapışık diş etine bağlar.
-
Labial frenulum çocuk yaşta orta hatta, ön dişlerin tam arasında konumlanabilir. Bu durumda ön iki dişin ayrık kalmasına ve diastema oluşmasına neden olur.
-
Labial frenulum, yapışık diş etine diş eti cebine yakın bölgeden bağlanırsa diş etinde çekilmelere de yol açabilir.
-
Tam dişsiz protezlerde labial ve diğer tüm frenulumlar, protez stabilitesini etkileyen ve tasarımda dikkat edilmesi gereken dokulardır.
-
Labial frenulum, yukarıda bahsedilen sorunlara yol açtığında frenektomi, yani frenulumun kesilerek yukarı taşınması işlemi ile tedavi edilebilir.
Labial Bölge Neresi? Diş Tedavilerinde Hekimler Bu Terimi Ne Zaman Kullanır?
Diş hekimleri bu terimi; restorasyonun hangi yüzeyde olacağını tarif ederken, travma ya da çürük gibi olguların hangi yüzeyde gerçekleştiğini raporlarken ve radyografik değerlendirmeler sırasında kullanır. Bu ortak dil sayesinde “labial yüzey” dediğinizde, dünyanın neresine giderseniz gidin oradaki diş hekimi hangi yüzey olduğunu anlayacaktır. Hasta iletişiminde çok fazla tercih edilmez. Bunun nedeni, bu terimlerin diş hekimliğinde kullanılan teknik terimler olmasıdır.
Labial Yüzeyin Temizliği Neden Önemlidir? Plak Birikimi ve Estetik Etkiler
Labial yüzeyler, ağız içerisindeki tüm dişlerde en çok görünen yüzeylerdir. Bu yüzeyde oluşan birikim ilk olarak göze çarpar ve dişleri kirli gösterebilir. Labial yüzeyler en çok görünen yüzeyler olduğundan, diş estetiği açısından kritiktir. Gülüş hattı ve ışık yansıması açısından en belirgin yüzeydir. Fotoğraflarda ve sosyal yaşamda etkisi yüksektir. Beyazlatma (bleaching) işlemi ile bu yüzeylerin çok daha beyaz görünmesi sağlanabilir. Labial yüzey temizliğinde orta sertlikte diş fırçası ile 45 derece açıyla fırçalama hareketi yapılmalı; şarjlı diş fırçaları kullanılarak ideal temizlik sağlanmalıdır.
Ortodonti ve Estetik Tedavilerde Labial Yüzey Planlaması Nasıl Yapılır?
Ortodonti
Ortodontik tedavide, ister tel tedavisi olsun ister şeffaf plak tedavisi olsun, her iki yöntemde de dişleri yönlendiren braket ya da ataçmanlar dişlerin labial ve bukkal yüzeylerine yapıştırılır. Bu yüzeylerin şekli, konturu ve sağlığı, ortodontik tedavide kullanılan ataçman ve braketlerin yapışmasında etkilidir. Aynı zamanda yapıştırıldıkları bölgeye göre dişlerin hareketini yönlendirirler.
Estetik Diş Hekimliği
Lamina veneer uygulaması ve estetik kron uygulamaları sırasında işlemlerin öncesinde ve sonrasında labial yüzey anatomisi, oran-orantısı ve rengi önemlidir. Estetik açıdan labial yüzey görünümü planlanır. Bu planlama ağız içi ve dışı fotoğraflar, dijital tarama ve mock-up uygulamaları ile yapılır. Bu sayede hem öncesi hem sonrası hasta açısından görülmüş olur.
Labial Kavramını Doğru Anlamak Neden Önemlidir?
Diş anatomisinde hekimin diş yüzeylerini ve anatomilerini iyi bilmesi gerekir. Hekim bunu ne kadar iyi bilirse tedavideki başarısı da o kadar yüksek olacaktır. Hastanın labial ve benzer terimleri bilmesi ise hekim ile iletişimini güçlendirecektir.