Ortodontik tedavi öncesi röntgen çekimi, dişlerin kemik içerisindeki görünmeyen konumlarının belirlenmesi için kullanılmaktadır. Ortodontik tedavide röntgen, tedavi planlaması yapılırken dişlerin hangi yönde ve ne kadar hareket ettirileceğinin belirlenmesi açısından oldukça önemlidir.

Ortodontik tedavi planlanırken sıklıkla panoramik röntgen ve sefalometrik röntgen kullanılmaktadır. Bazen kemik içerisinde gömülü diş veya kist gibi yapılar fark edildiğinde, bu bölgelerin daha ayrıntılı görüntülenmesi için üç boyutlu görüntüleme sağlayan tomografi görüntüleri de istenebilmektedir.

Ortodontik Tedavi Öncesinde Röntgen Neden Önemlidir?

Ortodontik muayene sırasında ağız içerisinde yalnızca dişlerin ve çevre dokuların görünen bölümleri değerlendirilebilir. Kemik içerisindeki herhangi bir oluşumun veya diş köklerinin sağlık durumunun yalnızca ağız içi muayeneyle kontrol edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle alınan röntgen görüntüleri, ortodonti uzmanının tedavi planını oluştururken ihtiyaç duyduğu ek bilgileri sağlar.

Ayrıca kemik içerisindeki 20 yaş dişlerinin konumu, dişlerin ara yüzeylerinde bulunan çürükler, daha önceden yapılmış dolgu veya kanal tedavisi gibi işlemler de alınan röntgen görüntülerinde değerlendirilir.

Bu nedenle ortodontik tedavi öncesi alınan röntgen, yalnızca “Dişler ne kadar eğri?” sorusunun cevabını bulmak için değil, aynı zamanda ortodontik tedavinin güvenli ve öngörülebilir şekilde planlanabilmesi için de kullanılır.

Panoramik Röntgen ve Sefalometrik Film Ne Gösterir?

Ortodontide tercih edilen röntgenlerin her birinin kullanım alanı farklıdır. Bu tür tedavilerde en sık kullanılan görüntülerden biri panoramik röntgendir. Panoramik film, üst ve alt çenedeki dişlerin, diş köklerinin ve kemik yapılarının genel görünümünü tek bir görüntü üzerinde değerlendirmeye yardımcı olur.

Panoramik röntgen sayesinde dişlerin genel durumları, sürme miktarları, gömülü veya eksik dişlerin varlığı, diş köklerinin sağlığı ve çene içerisinde bulunan bazı yapısal oluşumlar incelenebilir. Özellikle çocuklarda, süt dişlenme dönemindeyken henüz ağızda görünmeyen kalıcı dişlerin gelişimi hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

Sefalometrik film ise daha çok ortodontik tedavilerde çene kemiklerinin ve yüz iskeletinin birbirine göre konumunu ve büyüme yönünü değerlendirmek amacıyla kullanılır. Özellikle çene gerilikleri veya ilerilikleri varsa çene ilişkilerinin, ön-arka ve dikey yön problemlerinin ve dişlerin iskelet yapısına göre konumlarının analizinde tedaviyi yürütecek uzman hekime yardımcı olur.

Bu iki görüntüleme yöntemi arasından hangi filmin gerekli olduğu, hastanın ortodontik probleminin türüne ve planlanan tedaviye göre uzman hekim tarafından belirlenir.

Her Hastada 3 Boyutlu Tomografi Gerekir mi?

Ortodontik tedavilerde üç boyutlu dental tomografi (CBCT), her ortodonti hastasında tedavi öncesi değerlendirmelerde rutin olarak gerekli değildir. Standart ortodontik değerlendirmede panoramik röntgen ve kemiksel problem varsa gerektiğinde sefalometrik film çoğu hasta için yeterli bilgi sağlayabilir.

Ancak özellikle gömülü dişlerin varlığında, kemik içerisindeki pozisyonu belirleyebilmek için üç boyutlu görüntüleme yöntemleri yani CBCT görüntüleri önemli avantajlar sunabilir. Özellikle gömülü dişlerin konumunun ayrıntılı olarak değerlendirilmesi, diş kökleri ile önemli anatomik yapıların ilişkisinin incelenmesi, bazı çene problemleri veya cerrahi planlamalar gibi durumlarda CBCT tercih edilebilir.

Röntgen Tedavi Planını Nasıl Değiştirebilir?

Ortodontik tedavi planlanırken diş köklerinin pozisyonu, çene kemiklerinin yapısı, gömülü dişlerin varlığı gibi birçok farklı konu bir arada değerlendirilir.

Örneğin ağız içerisinde görünmeyen ve eksik olduğu düşünülen bir diş varlığında panoramik röntgen alındığında, eksik zannedilen dişin kemik içerisinde gömülü olduğu fark edilebilir. Bu durumda uygulanacak tedavi planı da büyük oranda değişiklik gösterebilir.

Aynı şekilde çocuklarda süt dişlerinin altında daimi diş tomurcukları oluşmamış olabilir. Bu durumda bazen yer tutucuların yapılmasına gerek kalmayabilir.

Benzer şekilde çocuklarda gelişmekte olan kalıcı dişlerin konumlarının değerlendirilmesi, ileride oluşabilecek bazı problemlerin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

Bu nedenle ortodontik tedavi öncesi röntgen, ortodontistin yalnızca mevcut durumu değerlendirmesine değil, tedavi sırasında nasıl bir yol izleneceğini belirlemesine de olanak sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Ortodontik tedavi öncesi neden röntgen çekilir?

Ağız içi muayenesi yapılıp hastanın ortodontik tedavi ihtiyacı belirlendikten sonra detaylı bir planlama yapmak gerekmektedir. Bu planlama öncesinde dişlerin köklerini, çene kemiğini, gömülü veya sürmekte olan dişleri ve çenelerin genel yapısını değerlendirmek için röntgen çekilir. Bu bilgiler, hastaya uygun ve doğru bir ortodontik tedavi planı oluşturulmasında oldukça büyük önem taşımaktadır.

Panoramik röntgen yeterli midir?

Panoramik röntgen her hasta için tek başına yeterli olmayabilir. Panoramik röntgen, dişlerin ve çenelerin genel değerlendirmesinde oldukça faydalıdır. Ancak iskeletsel problem varlığında çene ilişkilerinin ayrıntılı analizi için sefalometrik film veya özel durumlarda üç boyutlu görüntüleme yöntemlerinden destek almak gerekebilir.

Sefalometrik film nedir?

Sefalometrik film, çene geriliği veya ileriliği şüphesi bulunan kişilerde, özellikle çene kemikleri ile dişlerin birbirlerine ve yüz iskeletine göre konumlarını değerlendirmeye yarayan bir röntgen görüntüsüdür. Bu röntgen, ortodontik analiz ve tedavi planlamasında oldukça önemli olması sebebiyle sık kullanılır.

3 boyutlu tomografi her hastada gerekir mi?

Üç boyutlu görüntüleme yöntemi olan CBCT, her ortodonti hastasında rutin olarak gerekli değildir. Gömülü dişler, bazı çene problemleri, cerrahi planlama veya anatomik yapıların üç boyutlu olarak ayrıntılı değerlendirilmesini gerektiren özel durumlarda tercih edilebilir. Eğer panoramik röntgende yeterli şekilde görüntülenemeyen bir diş veya doku varsa tomografi görüntüsüne başvurulabilir.

Röntgen olmadan tedavi planlanabilir mi?

Ağız içi muayenelerde dişlerin konumu, çapraşıklığın durumu ve boşlukların değerlendirilmesi gibi genel değerlendirmeler büyük oranda yapılabilir. Ancak diş kökleri ve kemik içerisindeki yapıların değerlendirilmesi yalnızca ağız içi muayene ile mümkün değildir.

Bu aşamada röntgenler büyük önem taşımaktadır. Bazen ağız içerisinde hiç fark edilmeyen bir durum, röntgen alındıktan sonra ortaya çıkabilir. Bu nedenle tedaviye başlanmadan önce röntgen alınması oldukça önem taşımaktadır.

Röntgen zararlı mıdır?

Röntgen cihazları görüntüleme esnasında iyonize radyasyon kullanır. Ancak diş hekimliğinde modern dental görüntüleme cihazlarında kullanılan radyasyon dozları oldukça düşüktür. Yine de gereksiz röntgen çekimlerinden kaçınılması ve görüntülemenin klinik olarak gerçekten gerekli olduğunda yapılması önemlidir.

Tedaviyi yürütecek olan uzman hekim, planlanan tedavi için gerekli görüntüleme yöntemini hastanın ihtiyacına göre belirler.

Çocuklarda ortodontik röntgen güvenli midir?

Çocuklarda röntgen görüntülemesi yapılırken mümkün olan en düşük dozla yeterli tanısal bilgi elde edilmesi amaçlanır. Çocuklarda da gerekli durumlarda birçok röntgen türü kullanılabilir. Ancak gereksiz tekrarlardan kaçınılması ve çekimin gerçekten gerekli olup olmadığının değerlendirilmesi önemlidir.

Tedavi sırasında tekrar röntgen çekilir mi?

Ortodontik tedavinin gidişatı, diş köklerinin yeni pozisyonları, sonradan ortaya çıkan klinik bulgular, tedavinin uzunluğu veya belirli bir hareketin değerlendirilmesi gibi durumlarda ortodonti uzmanı yeni bir röntgen görüntülemesi isteyebilir.

Buradaki ana hedef, hastayı gereksiz radyasyona maruz bırakmadan tedaviyi doğru şekilde takip edebilmektir.