Ortodontik tedavi sırasında dişlerin hareket etmesi, yalnızca dişlerle ilgili değil, çevredeki kemik ve ligamentleri de ilgilendiren geniş kapsamlı bir durumdur. Teller veya plaklar aracılığıyla dişler üzerine, dişlerin kaldırabileceği optimum miktarda kuvvet uygulanarak diş hareketleri başlatılır.

Kuvvetin uygulandığı bölgede kemik dokusu yeniden şekillenirken, dişin hareket ettiği yönde kemik yıkımı gerçekleşir. Bu sayede dişler istenilen yönde hareket ettirilmiş olur. Bu sürecin etkileri kişiden kişiye değişebildiği için her hastada diş hareketinin hızı ve ortodontik tedavi süresi aynı olmaz.

Dişler Çene Kemiğinin İçinde Nasıl Durur?

Dişler doğrudan çene kemiğine kaynamış durumda bulunmamaktadır. Dişin kemik içerisinde bulunduğu soketi çepeçevre saran, periodontal ligament adı verilen özel bir bağ dokusu bulunur. Bu lifli doku, diş ile kemik dokusu arasında yastıkçık görevi görür ve dokuları destekler.

Periodontal ligamentin esas görevlerinden biri, çiğneme esnasında diş üzerine binen kuvvetleri dengelemektir. Bu nedenle ortodontik tedavide uygulanan kuvvetler de öncelikle bu dokuyu etkiler. Bu doku üzerinde meydana gelen basınç ve gerilim bölgeleri, kemik dokusunun yeniden şekillenme süreçlerini başlatır.

Ortodontik Kuvvet Uygulandığında Kemikte Ne Olur?

Diş hareketinin temelinde yapım ve yıkım süreçleri bulunur. Bu nedenle diş bir yöne doğru hareket ettirildiğinde, hareketin önündeki bölgede kemik dokusunun kontrollü olarak yeniden düzenlenmesi gerekir.

Burada yanlış anlaşılmaması gereken konu, ortodontik tedavide uygulanan işlemin kemiğin tamamen “erimesi” olmadığıdır. Hareket bölgesinde kemik yıkımı ile yapımı benzer oranlarda görülür. Bu nedenle dişin çevresindeki kemik dokusu azalmaz, yalnızca şekil değiştirir.

Ortodontik tedavi tamamlandıktan sonra uygulanan pekiştirme sürecinde bu yeniden şekillenmenin devam etmesi, dişlerin yeni konumlarının stabil hale gelmesinde önemli rol oynar.

Diş Hareketinin Hızı Neden Kontrollü Olmalıdır?

Ortodontik tedavide amaç, dişlere zarar vermeyecek miktarda kuvvet uygulayarak dişleri hareket ettirmektir. Eğer daha hızlı bir hareket olsun diye gereğinden fazla kuvvet uygulanırsa dişler zarar görebilir veya dişin çevre dokularında direnç oluşarak hareket yavaşlayabilir.

Diş teli veya şeffaf plak tedavilerinde uygulanan kuvvetlerin düşük ve kontrollü olması bu nedenle önemlidir. Tedavi boyunca dişlerin hareketi düzenli kontrollerle takip edilir ve ihtiyaç duyulursa kuvvetlerin yönü veya miktarı değiştirilir.

Tedavi Bittikten Sonra Kemik Dokusunda Neler Olur?

Dişler istenilen pozisyona geldiğinde ortodontik tedavinin hemen bittiği düşünülmemelidir. Çünkü yalnızca dişlerin değil, dişlerin çevresindeki dokuların da yeni pozisyona uyum sağlaması zaman alır.

Diş hareketinden sonra, dişin kökünü çepeçevre saran periodontal ligament dokusu ve çevredeki kemik dokusunun yeni konuma adapte olması gerekir. Bu nedenle tedavi sonrasında uygulanan pekiştirme tedavisi bu noktada büyük önem taşır.

Retainer gibi sabit veya takıp çıkarılabilen plaklar gibi pekiştirme apareyleri, dişlerin yeni konumlarını korumaya yardımcı olur. Özellikle tedavinin bittiği ilk dönemlerde dişlerin eski konumlarına doğru hareket etme eğilimi daha belirgin olabilir.

Bu nedenle ortodontik tedavinin kalıcı sonuçlar vermesi yalnızca dişlerin ideal şekilde düzeltilmesine değil, tedavi sonrasındaki pekiştirme döneminin doğru şekilde yönetilmesine de bağlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dişler nasıl hareket eder?

Dişlere optimum miktarda kontrollü ortodontik kuvvet uygulandığında periodontal ligament ve çevresindeki kemik dokusunda birtakım biyolojik değişiklikler meydana gelir. Kemik dokusunun bir tarafında yıkım olurken diğer tarafında şekillenme meydana gelerek dişte bir hareket başlar ve diş zaman içerisinde yeni konumuna doğru yönelir.

Kemik erir mi?

Ortodontik tedavi sırasında dişler bir bölgeden diğerine doğru hareket ederken kemikte de kontrollü bir yeniden yapılanma gerçekleşir. Bunun bir kemik erimesi olduğu düşünülmemelidir. Dişin hareket ettiği bölgede kemik dokusunun yeniden şekillenmesi ve yeni konuma uyum sağlaması şeklinde açıklanmalıdır.

Diş kökleri zarar görür mü?

Doğru planlanmış bir ortodontik tedavide diş kökleri optimum miktarda kontrollü kuvvetlerle hareket ettirilir. Genellikle diş köklerinde hiçbir problem olmadan tedavi sonlandırılır. Ancak bazı hastalarda genetik yatkınlık sebebiyle köklerde farklı düzeylerde rezorpsiyon görülebilir. Bu nedenle tedavinin uzman bir hekim tarafından düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.

Diş hareketi ağrı yapar mı?

Diş hareketi sırasında hafif baskı, hassasiyet veya sızlama görülebilir. Özellikle tellerle ortodontik tedaviye ilk başlandığında, aylık kontroller yapıldıktan sonraki ilk günlerde veya yeni bir plak uygulamasından sonra hafif baskı, hassasiyet veya sızlama görülebilir. Bu şikâyetler tamamen geçicidir. Ancak ihtiyaç duyulursa ağrı kesici kullanılabilir.

Her diş aynı hızda hareket eder mi?

Dişler üzerine benzer kuvvetler uygulansa bile diş köklerinin büyüklüğü, uzunluğu ve dişin bulunduğu kemik dokusunun yoğunluğu diş hareket hızını etkiler. Ayrıca dişin hareket yönü, periodontal dokular ve hastanın biyolojik özellikleri diş hareketinin hızını etkileyebilir.

Hareket neden bazen yavaşlar?

Diş hareketinin yavaşlamasında birçok sebep bulunabilir. Bunlar arasında kemiğin ve çevre lif dokularının gösterdiği direnç, diş köklerinin konumu, hastanın tedaviye olan uyumu ve plak tedavilerinde hastaların plaklarını takma süreleri sayılabilir.

Tedavi süresi neden değişir?

Tedavi süresi her hastada farklıdır ve birçok etken tedavi süresini doğrudan etkiler. Bunların arasında dişlerin başlangıç pozisyonu, çapraşıklığın derecesi, alt ve üst çene dişlerinin kapanış ilişkisi, diş hareketlerinin miktarı, hastanın yaşı, biyolojik özellikleri ve tedaviye uyumu gibi birçok faktör bulunur. Bu nedenle benzer diş görüntüsüne sahip iki kişinin bile tedavi süresi aynı olmayabilir.

Dişler hareket ettikten sonra kemik yeniden oluşur mu?

Dişler kemik içerisinde yeni konumuna doğru hareket ederken tek başına değil, çevresindeki kemik ve lif dokusu da dişin hareketiyle birlikte yeniden şekillenir. Bu durum anlık değildir ve uzun bir süre boyunca meydana gelir. Yani ortodontik tedavi sonrasında bile bu adaptasyon süreci devam eder. Tedavi sonrasında dişlere uygulanan pekiştirme apareyleri de dişlerin yeni konumlarının korunmasına yardımcı olur.