Diş hekimliğinde doğru teşhis ve tedavi için kullanılan, bir veya birkaç dişi kökleriyle birlikte içine alan, çevre dokular ile ilgili de bilgi veren bir röntgen türüdür. Periapikal apse gibi kök ucu enfeksiyonları bazen sinüs oluşumu olmadan gelişebilir ve bu durum şiddetli ağrı yapabilir. Erken teşhis ve doğru tedavi, dişi kurtarmanın en önemli adımıdır.
Periapikal Ne Demek?
Diş kök ucunun çevresi demektir. Diş kökünün en ucuna “apeks” denir. Apeksi çevreleyen sement, periodontal ligament ve alveolar kemiği içeren yapıları ifade etmektedir. Sinir ve kan damarlarının da girişinin olduğu, enfeksiyonların en sık başladığı bölgedir.
Periapikal Röntgen Nedir?
Periapikal röntgen, dişin tamamını ve çevresindeki kemik yapısını detaylı bir şekilde görüntülemek için kullanılan bir diş röntgeni türüdür. Bu röntgenle kök kanal anatomisi, kök kırıkları, rezorpsiyonlar ve kök ucundaki enfeksiyonlar daha net değerlendirilebilir. Daha geniş alan gösteren panoramik röntgene kıyasla daha yüksek detay sunmaktadır. Periapikal kist, periapikal apse gibi durumların teşhisinde en güvenilir yöntemlerdendir.
Periapikal Diş Röntgeninin Avantajları
Periapikal röntgen sayesinde diş hekimleri tedavi planlarını daha hassas bir şekilde oluşturabilir. Kanal tedavisi yapılacak bir dişte kök kanal uzunluğu, eğimi ve enfekte olmuş alanlar net şekilde görülebilir. Kök ucundaki enfeksiyonun büyüklüğü ve tedaviye yanıtı takip edilebilir. Rezorpsiyonlar, kök kırıkları, kanal içerisinde kırılmış eğe gibi durumlar net şekilde tespit edilebilir.
Periapikal Apse Nedir?
Dişin kök ucunda oluşan, genellikle bakteriyel enfeksiyon sonucu gelişen iltihaplanmadır. Bakteriler dişin iç kısmında bulunan pulpa dokusuna ulaştığında enfeksiyona neden olur. Derin çürükler, travma, diş eti hastalıkları, kron–dolgu işlemleri, iyi yapılmamış eski kanal dolguları sonucu periapikal apse ortaya çıkmaktadır. Bakterilerin pulpa dokusuna ulaşmasıyla başlayan süreç zamanla kök ucuna doğru ilerler ve burada enfeksiyon odağı oluşturur.
Periapikal Apse Belirtileri:
-
Sürekli ve şiddetli diş ağrısı
-
Sıcak–soğuk gıdalara karşı hassasiyet
-
Şişlik
-
Kötü tat ve koku
-
Dişe basınca artan ağrı
-
Gece ağrısı
-
Ateş
-
Genel rahatsızlık
Tedavi edilmezse enfeksiyon yayılabilir, kistleşebilir veya kemikte yıkıma sebep olabilir.
Periapikal Apse Sinüs Oluşumu Olmadan Ne Demek?
Periapikal apseler sinüs oluşumu olmadan gelişebilir. Yani diş etinde fistül (akma kanalı) oluşturmadan, kemiğin içinde kapalı şekilde enfeksiyonun birikmesi sonucu oluşur. Sinüs yani fistül oluştuğunda enfeksiyon dışarı doğru aktığı ve basınç oluşmadığı için hastaların hemen hemen hepsi ağrısız veya az ağrılı şekilde bu durumu atlatabilir. Ancak sinüs yani fistül oluşmadan enfeksiyon biriktiğinde basınç arttığından ve enfeksiyon bir çıkış yolu bulamadığından ağrı çok şiddetli olur. Bu tür apseler çoğu zaman acil tedavi gerektiren, daha akut ve agresif bir klinik tablo oluşturur.
Periapikal Röntgen ile Periapikal Apsenin Tespiti
Periapikal röntgende apse genellikle kök ucunda koyu bir gölge (radyolüsent alan) olarak görülür. Bu görüntü, enfeksiyon nedeniyle kemikte yıkım olduğunu ve iltihabın bu alana yerleştiğini gösterir. Periapikal röntgen sayesinde enfeksiyonun boyutu, kök ucundaki kemik kaybı, komşu dokulara temas ve kanal tedavisinin yeterliliği detaylı şekilde incelenebilir. Tedavi süreci boyunca belirli aralıklarla röntgen tekrarlanarak iyileşme süreci takip edilir.
Periapikal Apsenin Tedavisi Nasıl Yapılır?
Enfeksiyon kaynağı olan dişe kanal tedavisi yapılır. Amaç enfekte pulpa dokusunu temizlemek, kanalları dezenfekte etmek ve enfeksiyonun iyileşmesini sağlamaktır. Apsenin fazla olduğu durumlarda drenaj yapılabilir. Sistemik yayılım varsa, yüzde şişlik veya ateş durumunda antibiyotikle desteklemek gerekir. Antibiyotik tek başına tedavi sağlamaz; destekleyici tedavidir. Asıl tedavi, enfeksiyona sebep olan dişe acilen kanal tedavisinin başlanmasıdır.
Periapikal Problemlerden Korunmak İçin Öneriler
-
Düzenli diş hekimi kontrolleri
-
Erken çürüklerin tedavisi
-
Travma sonrası mutlaka röntgen ile değerlendirme
-
Daha önce kanal tedavisi yapılmış dişlerin belirli periyotlarla kontrol edilmesi
Sonuç
Periapikal apseler, özellikle sinüs oluşumu olmadan gelişenler hem çok ağrılı hem de tehlikeli enfeksiyonlardır ve hızlı tedavi gerektirir. Periapikal röntgenler sayesinde erken teşhis ve doğru kanal tedavisi ile bu enfeksiyonlar kontrol altına alınabilir; diş ağız içinde uzun yıllar başarıyla korunabilir.